पोस्ट खोटा दावा करते की वाढलेले तापमान हे वातावरणातील CO2 वाढण्यामागील कारण आहे

दावा 

वाढते तापमान हे वातावरणातील CO2 वाढण्यामागचे कारण आहे.

तथ्य 

CO2 च्यावाढत्या प्रमाणामुळे जागतिक तापमान वाढत आहे आणि उलट नाही.

दावा करणारी पोस्ट:

पोस्ट काय दावा करते 

‘#क्लायमेट्सकॅम’ सह व्हायरल झालेली एक ट्विटर पोस्ट असा दावा करते की वाढते जागतिक तापमान हे वातावरणातील CO2 वाढण्यामागचे कारण आहे. पोस्ट असाही दावा करते की पृथ्वीचे तापमान सूर्याद्वारे नियंत्रित केले जाते. या पोस्टमध्ये, जी 115.8 हजार वेळा पहिली गेली आहे,  दावा केला गेला आहे की ‘हवामान नेहमीच बदलले आहे आणि ते बदलत राहील पण UN आणि WEF सारख्या जागतिक संस्थांना  आम्हाला विश्वास ठेवायल लावायचा आहे की याला मानव कारणीभूत आहेत जेणेकरून ते संपूर्ण ग्रहावर पूर्ण नियंत्रण ठेवू शकतील’.

आम्हाला काय आढळले

वाढत्या तापमानामुळे CO2 मध्ये वाढ होत असल्याचा पोस्टने केलेला दावा खोटा आहे. वस्तुस्थिती उलट आहे. हे वैज्ञानिकदृष्ट्या स्पष्ट आहे की वाढत्या CO2मुळे तापमानात वाढ होत आहे. नैसर्गिकरित्या उपस्थित असलेल्या कार्बन डायऑक्साइड आणि इतर हरितगृह वायूंच्या प्रमाणानुसार पृथ्वीचे हवामान लक्षणीयरीत्या बदलू शकते. CO2 सांद्रता आता किमान 3 दशलक्ष वर्षांत त्यांच्या सर्वोच्च बिंदूवर आहे.

ग्लोबल वार्मिंगमध्ये कार्बन डायऑक्साइडचे योगदान

कार्बन डायऑक्साइड (CO2) हा एक महत्त्वाचा हरितगृह वायू आहे जो कोळसा, तेल आणि नैसर्गिक वायू यांसारख्या जीवाश्म इंधनाच्या शोध, उत्खनन आणि जाळताना तसेच जंगलातील आग आणि ज्वालामुखीचा उद्रेक यासारख्या नैसर्गिकरित्या घडणाऱ्या घटनांदरम्यान तयार होतो. ग्रहाच्या वातावरणात वातावरण कार्बन डाय ऑक्साईडमुळे खूप गरम झाल्यामुळे हवामान बदल घडून आले आहेत. 200 पेक्षा कमी वर्षांत, मानवी क्रियाकलापांमुळे वातावरणातील कार्बन डायऑक्साइडचे प्रमाण 50% ने वाढले आहे.

वैज्ञानिक अभ्यासात असे आढळून आले आहे की, जीवाश्म इंधन जाळल्यामुळे, वातावरणातील CO2 1880 मध्ये 280 ते 300 भाग प्रति दशलक्ष वरून 1980 मध्ये 335 ते 340 पीपीएम पर्यंत वाढले. 1960 ते 1980 च्या मध्यापर्यंत, जागतिक तापमानात 0.2 डिग्री सेल्सियसने वाढ झाली, परिणामी मागील शतकाच्या तुलनेत 0.4°C ने तापमान वाढले. वातावरणातील कार्बन डाय ऑक्साईडच्या मोजलेल्या वाढीमुळे, ही तापमान वाढ अंदाजित हरितगृह परिणामाशी सुसंगत आहे.

जागतिक हवामान संघटनेच्या (WMO) च्या अहवालानुसार, प्रामुख्याने जीवाश्म इंधन-संबंधित उत्सर्जनातून निघालेला कार्बन डायऑक्साइड, 1990 पासून 80% ग्लोबल वॉर्मिंगसाठी जबाबदार आहे. रेडिएटिव्ह फोर्सिंग, जे आपल्या हवामानाला तापमानवाढ करून प्रभावित करते, त्याचे प्रमाण 1990 आणि 2012 दरम्यान वाढत्या कार्बन डायऑक्साइड पातळीमुळे 25% पेक्षा जास्तने वाढले आहे.

कार्बन डायऑक्साइड उष्णता कशी पकडतो?

जेव्हा सूर्यप्रकाश पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर पडतो तेव्हा प्रकाशाची काही ऊर्जा शोषली जाते आणि नंतर इन्फ्रारेड लहरींच्या रूपात पुन्हा विकिरीत होते, जी मानवांना उष्णता म्हणून अनुभवास येते. हे इन्फ्रारेड किरण वातावरणात चढतात आणि अडथळा न झाल्यास पुन्हा अवकाशात प्रवेश करतात. वातावरणाच्या इन्फ्रारेड वेव्हलेन्थवर ऑक्सिजन आणि नायट्रोजनचा परिणाम होत नाही, कारण रेणू ज्या वेव्हलेन्थच्या स्पेक्ट्रमशी त्यांची  क्रिया होते त्याबद्दल गोंधळलेले असतात. 

उदाहरणार्थ, इन्फ्रारेड रेडिएशन 700 ते 1,000,000 नॅनोमीटरच्या विस्तीर्ण आणि हळू वेव्हलेन्थवर प्रवास करत असताना, ऑक्सिजन आणि नायट्रोजन अंदाजे 200 नॅनोमीटर किंवा त्यापेक्षा कमी वेव्हलेन्थसह ऊर्जा शोषून घेतात. काही वेव्हलेन्थ श्रेणी ओव्हरलॅप होत नसल्यामुळे, ऑक्सिजन आणि नायट्रोजन इन्फ्रारेड लहरी अस्तित्वात नसल्यासारखे कार्य करतात, ज्यामुळे उष्णता आणि लाटा वातावरणातून मुक्तपणे प्रवास करू शकतात.

परंतु CO2 आणि इतर हरितगृह सारख्या वायूंसाठी ते वेगळे आहे. इन्फ्रारेड ऊर्जा वेव्हलेन्थच्या श्रेणीमध्ये येते जी कार्बन डायऑक्साइड शोषून घेते, जे 2,000 ते 15,000 नॅनोमीटर दरम्यान असते. ही इन्फ्रारेड ऊर्जा CO2 द्वारे शोषली जाते, जिचे कंपन होते आणि पुन्हा  सर्व दिशांना उत्सर्जित होते. ती ऊर्जा साधारणपणे अर्ध्या भागात विभागली जाते, त्यातील अर्धा भाग अवकाशात जातो आणि उरलेला अर्धा भाग ग्रहावर उष्णता म्हणून परत येतो, ज्यामुळे “ग्रीनहाऊस इफेक्ट” मध्ये भर पडते.

झाडे, पाणी आणि माती साधे अतिरिक्त CO2 शोषून का घेत नाहीत?

नैसर्गिक कार्बन सिंकमध्ये माती, वनस्पती आणि महासागर यांचा समावेश होतो; ते वातावरणातून काही कार्बन डाय ऑक्साईडमधून घेतात आणि पृष्ठभागाखाली, पाण्यात किंवा झाडाची मुळे आणि खोडात साठवतात. कोळसा, तेल आणि नैसर्गिक वायू या संसाधनांमध्ये असलेला प्रचंड प्रमाणातील कार्बन उर्वरित कार्बन चक्रापासून मानवी क्रियाकलापांशिवाय वेगळा जमिनीखाली राहिला असता. तथापि, हे जीवाश्म इंधन जाळून, लोक वातावरणात आणि महासागरातील कार्बनचे प्रमाण लक्षणीयरीत्या वाढवत आहेत आणि कार्बन सिंक आपल्या कचर्‍याशी त्वरीत सुसंगत राहू शकत नाही.

हवामान बदलाचा दर गेल्या हजार वर्षातील अभूतपूर्व राहिला आहे

पृथ्वीचे हवामान कालांतरानुसार बदलले आहे. मागील 800,000 वर्षांमध्ये हिमयुगाची आठ चक्रे आणि उष्ण कालावधी राहिले आहेत, सुमारे 11,700 वर्षांपूर्वी शेवटच्या हिमयुगाच्या समाप्तीसह समकालीन हवामान युगाची – आणि मानवी सभ्यतेची सुरुवात झाली. यातील बहुतांश हवामान बदल पृथ्वीच्या कक्षेतील अत्यंत लक्षणीय फरकांशी जोडलेले आहेत जे आपल्या ग्रहाला मिळत असलेल्या सौर ऊर्जेचे प्रमाण बदलतात.

तापमानवाढीचा सध्याचा कल वेगळा आहे कारण तो 1800 च्या दशकाच्या मध्यापासून मानवी क्रियाकलापांमुळे निर्माण झालेला  आहे आणि तो त्याचा वेग अनेक सहस्राब्दीमध्ये न पाहिलेल्या दराने वाढत आहे. मानवी क्रियांनी  निर्विवादपणे वातावरणातील वायू तयार केले आहेत ज्यांनी पृथ्वीच्या प्रणालीमध्ये सूर्याची अधिक ऊर्जा अडकवली आहे.

आपले वातावरण आणि महासागर सध्या CO2 ने न्हाऊन वहात आहेत आणि आपण पाहू शकतो की हे कॉन्सन्ट्रेशन ज्या वेगाने वाढत आहेत त्या वेगाने कार्बन सिंक त्यांच्याशी सुसंगत राहू शकत नाही.

सध्या, पृथ्वीच्या वातावरणात 420 ppm (भाग प्रति दशलक्ष) कार्बन डाय ऑक्साईड आहे आणि ही संख्या सातत्याने वाढत आहे. औद्योगिक युग सुरू झाल्यापासून, जेव्हा कॉन्सन्ट्रेशन 280 पीपीएमच्या आसपास होते, तेव्हा हे 47 टक्क्यांनी वाढले आहे आणि सन 2000 पासून, जेव्हा ते 370 पीपीएमच्या आसपास होते, तेव्हा ते 11 टक्क्यांनी वाढले आहे. आणि जरी तरीही ते वातावरणाचा केवळ 0.04 टक्के भाग बनावट असले, तरीही ते अब्जावधी टन उष्मा-ट्रॅपमध्ये अडकलेल्या वायूच्या बरोबरीचे आहे. याबद्दल अधिक माहितीसाठी, इथे दिलेला सीएफसी लेख पहा.

संदर्भ:

1. https://climate.nasa.gov/vital-signs/carbon-dioxide/
2. http://climate-dynamics.org/wp-content/uploads/2016/06/hansen81a.pdf
3. https://www.airclim.org/acidnews/carbon-dioxide-causes-80-global-warming
4. https://climate.nasa.gov/news/2915/the-atmosphere-getting-a-handle-on-carbon-dioxide/
5. https://news.climate.columbia.edu/2021/02/25/carbon-dioxide-cause-global-warming/
6. http://climate.nasa.gov/blog/2949/why-milankovitch-orbital-cycles-cant-explain-earths-current-warming/
7. https://climate.nasa.gov/climate_resources/24/graphic-the-relentless-rise-of-carbon-dioxide/
8. https://blogs.ei.columbia.edu/tag/decarbonization/
9. https://blogs.ei.columbia.edu/2018/11/27/carbon-dioxide-removal-climate-change/
10. https://climatefactchecks.org/post-falsely-claims-co2-being-a-trace-gas-cannot-cause-global-warming/

Image source: https://www.google.com/amp/s/climate.nasa.gov/evidence.amp